NIVOZ

Onderzoeksleider Programma 'Bekwaamheid en Kwaliteit'

Voor Jos Castelijns (1955) is de essentie van wetenschap het stellen van goede vragen. En het durven bevragen van de onderliggende fundamenten. Het NIVOZ biedt hem daartoe een goede, intellectueel uitdagende omgeving.

Castelijns begon zijn carrière als onderwijzer in het basisonderwijs, maar stapte al snel over naar het speciaal onderwijs, waar hij werkte als leraar, intern begeleider en pedagoog.

Zijn academische carrière begon binnen het Orthopedagogisch Project Afstemming (OPA) aan de Universiteit van Utrecht. De zorgprogramma’s die daarin ontwikkeld werden hebben hun weg gevonden naar talloze basisscholen en nagenoeg elke pedagogische academie en schoolbegeleidingsdienst. In 1996 promoveerde hij op de relatie tussen gedragsproblemen en de kwaliteit van de interactie tussen leerkracht en leerling.

Jos Castelijns onderzoekt onder andere de manier waarop leerkrachten in hun dagelijkse praktijk keuzes maken en ervaring opbouwen. Ze opereren in een werkelijkheid die complex en onvoorspelbaar is: leerlingen laten in hun gedrag bijvoorbeeld merken dat het te langzaam of juist te snel gaat. Het is aan de leerkracht om die signalen op te pikken – niet van één, maar van 25 kinderen tegelijkertijd. Wanneer ben je nodig en wanneer moet je een leerling zijn eigen gang laten gaan? Veel tijd om te wikken en wegen is er niet: een docent handelt op basis van split-second beslissingen.

Hoe dat proces van kennisverwerving in zijn werk gaat, is niet eenvoudig te vangen en wordt ook niet op leraaropleidingen onderwezen. Een andere belangrijke vraag is hoe een school zich als team kan ontwikkelen op basis van de individuele kunde, ervaring en talenten van haar docenten.

Voorbeelden van ‘best practice’ vindt Castelijns in binnen- en buitenland. Sinds een bezoek aan een school in een New Yorkse achterstandswijk, heeft de ‘Coalition of Essential Schools’ zijn aandacht. Hij werd geraakt door de intense concentratie van de kinderen, die zo opgingen in hun werk dat ze het bezoek amper opmerkten. De succesfactoren – kleinschalig onderwijs, ambitieuze en autonome docenten en de grote inzet op goede relaties met hun leerlingen – werkten als een grote stimulans.

Jos Castelijns is getrouwd en vader van vier kinderen.

1976-1978    Leraar lager onderwijs
1978-1993    Leraar en intern begeleider speciaal onderwijs
1981             MO-pedagogiek a
1984             MO-pedagogiek b
1986             Doctoraal Orthopedagogiek, specialisatie: leerstoornissen,  Universiteit Utrecht
1989-1995     Onderzoeker en ontwikkelaar Orthopedagogisch Project Afstemming
1993-2006     Onderwijsadviseur CPS, Amersfoort
1996             Promotie ‘Beelden van Bekwaamheid’, Universiteit Utrecht
2003-heden   Lector Educatieve Faculteit Interactum, Utrecht
2006-heden   Onderzoeksleider ‘Bekwaamheid en kwaliteit’ NIVOZ