NIVOZ

Deze pagina fungeert als archief van citaten die eerder in de scheurkalender op de NIVOZ-openingspagina stonden.

30. Weekcitaat - Wederzijdse empowerment   

“To be empowered is to feel power surging into one from other people and from inside, especially the power to act and grow, to become more fully human.” 

Professor Heljä Robinson, auteur van The Ethnography of Empowerment   

Wat bepaalt de kwaliteit van goede leraren? Goede interactie tussen leerling en leraar, was Heljä Antola Robinsons hypothese. Gaandeweg haar promotieonderzoek merkte ze echter dat interactie een te neutrale term was om de dynamiek in de klas onder woorden te brengen. Beide partijen sturen de interactie in bepaalde richtingen. Het gaat om wederzijdse empowerment: “I experienced a dynamic change and awareness. It was not merely that good teachers interact successfully or effectively with their children. It was that good teachers empower their children and are empowered by them.”

29. Weekcitaat - Teachers...   

"...their stories define them better than any set of characteristics, traits, styles, or other artificially imposed constructs."

Naar Nick Craig, Authentic Leadership Institute

Het Harvard-artikel Discovering your Authentic Leadership (2007) concludeert op grond van interviews met 130 zakelijk leiders dat: "Every leader has a unique story that motivates them and defines their approach to leadership." Het NIVOZ benadrukt in haar Pedagogisch Curriculum dat het geheim van een goede leraar ligt besloten in zijn of haar biografie en de inzet daarvan in de interactie met kinderen. Het weekcitaat is ontleend aan de door Harvard aan NIVOZ ter beschikking gestelde transcripts. Het is onverkort van toepassing op leraren, stelt Nickel van der Vorm (NIVOZ).   

Meer over het Authentic Leadership Institute

28. Weekcitaat - Een economie van delen    

"Creativiteit is meer dan ooit een groepsactiviteit: mensen bouwen op elkaars ideeen voort."

Charles Leadbeater, onderwijsadviseur en auteur van We-Think: The Power of Mass Creativity, in NRC, 6 juni 2008
  
De 20e eeuw ging over massaproductie voor massaconsumptie, stelt Leadbeater, maar in korte tijd is participeren belangrijker geworden dan consumeren. We willen zelf speler zijn, geen toeschouwer. Nieuwe technologieen als Web 2.0 maken het mogelijk dat meer mensen meer ideeen delen dan ooit tevoren. Dat leidt tot massa-innovatie. Open-source systemen als Linux en Wikipedia laten zien wat er mogelijk is als groepen gelijkgestemden hun creativiteit delen. Leadbeater meent dat ons onderwijs aansluiting moet zoeken bij een economie van delen in plaats van bevelen.
    
Bekijk Charles Leadbeater op TED.com  

27. Weekcitaat - NIVOZ-lezing 2008   

"Ik wil maar een ding weten van aspirantstudenten: ben je bereid even hard te werken als ik?"      

Professor Hans Adriaansens, dean van de Roosevelt Academy   

Op de Middelburgse Roosevelt Academy haalt 90 procent van de studenten hun bachelor in de tijd die daarvoor staat, tegen 18 procent op de andere Nederlandse universiteiten. Volgens Adriaansens heeft dat weinig te maken met een verschil in intelligentie of initiële motivatie: het gaat erom dat zijn college een structuur biedt die het aanwezige talent ondersteunt en stimuleert. Wel verwacht hij van zijn studenten grote inzet. Bij de selectieprocedure is zijn hoofdvraag: Wil je net zo hard je best doen als de faculty? Wat hem betreft is dat namelijk een vorm van beleefdheid.   

Zie: Hans Adriaansens' NIVOZ-lezing 2008  

26. Weekcitaat -  Onderwijs genieten

"De school wordt benut als omgeving waar democratisch burgerschap geoefend, gepraktiseerd en gevestigd wordt."

Uit het manifest van ZON (Zinvol Onderwijs Nederland), een initiatief van Hester Macrander

ZON begon in mei 2007 als ludieke actie van theatermaker, publicist en oud-docent Nederlands Hester Macrander. In haar column maakte ze gewag van de oprichting van een actiegroep tegen de verveling en motivatiecrisis in het onderwijs. Op dat moment was ZON weinig meer dan een stijlfiguur in haar betoog, maar haar oproep tot meer drive en meer betekenis ontlokte veel bijval. Inmiddels is er een manifest, waarin naast individuele talentontplooiing ook nadruk ligt op het aangaan van een betekenisvolle band met je samenleving: engagement als remedie tegen verveling.   

Lees meer over het ZON-manifest

25. Weekcitaat: Vooruitgang

"Als consequentie van onze misplaatste prioriteiten en onze nalatigheid, hebben we slimme bommen en explosieve kinderen voortgebracht."

Dr. Susan Searls Giroux, auteur van Take Back Higher Education

Giroux vat de opdracht van het Tilburgse Nexus Instituut om te schrijven over droom en verantwoordelijkheid op door te reflecteren op Martin Luther Kings visie. Volgens King moest Amerika onvermoeibaar arbeiden om de kloof tussen haar wetenschappelijke vorderingen en haar morele vooruitgang te overbruggen. Giroux meent dat die kloof juist groter geworden is: technologische kennis en morele reflectie drijven uiteen. Ze ziet het als haar pedagogische taak om onderwijs te verbinden aan deelname aan een humane democratische samenleving. Het gaat om moreel ontwaken en wakker blijven.

Zie ook: Nexus 48, Droom en Verantwoordelijkheid

24. Weekcitaat - De wereld aan het lezen   

23. Weekcitaat - De school als opvoeder

22. Weekcitaat - Famous last words

"Als de leraar echt wijs is, vraagt hij u niet het huis van zijn wijsheid te betreden, maar leidt hij u naarde drempel van uw eigen geest."

Kahlil Gibran, De Profeet (1923) 

Vlak voor hij de stad verlaat waar hij jaren heeft gewoond, wordt Gibrans profeet staande gehouden dooreen groep stedelingen die van hem wijsheid verlangen. Vertel ons over liefde, werk, de dood, vragen ze om beurten. Een leraar wil weten wat onderwijs zou moeten behelzen. De profeet betoogt dat een leraar alleen datgene kan onthullen wat reeds in de morgenschemer van de kennis van de leerling sluimert. Daarmee zegt hij ook veel over de stedelingen en hun vraag naar wijze woorden: hij laat hen achter, aan de poort van de stad, op de drempel van hun eigen geest.

21. Weekcitaat - Een gewichtige taak

"Het is goed dat hij zijn pupil voor zich uit laat hollen om zijn tempo te beoordelen en te zien in hoeverre hij het zijne moet verlagen om zich op zijn vermogen af te stemmen." 

Michel de Montaigne, filosoof (1533-1592) 

Bescheiden vraagt Montaigne zich in een brief aan de gravin van Gurson af wat hij kan bijdragen aan haar zoektocht naar een goede huisonderwijzer voor haar zoon. Om vervolgens een essay vol scherpe en tijdloze observaties te schrijven, deze bijvoorbeeld: "Ik zou willen dat onze opvoeder de kindergeest die hij onder handen heeft al direct op de proef stelt, in overeenstemming met wat deze aankan, door hem de dingen zelf te laten ervaren en zelf te laten kiezen en onderscheiden en hem de ene keer op weg te helpen en de andere keer de weg zelf te laten vinden." 

20. Weekcitaat - Een creatieve start voor 2008!

"Creativity is as important in education as literacy, and we should treat it with the same status."

Sir Ken Robinson, onderwijskundig adviseur voor internationale overheden en bedrijven

Op TED.com vertelt Robinson hoe hij eens een kleuterklas het kerstverhaal zag naspelen. De drie koningen raakten even de draad kwijt en na het goud en de wirre, schonk de derde koning geen frankincense (wierook), maar sprak hij: "Frank sent this." Voor Robinson een voorbeeld van hoe kinderen durven proberen, als ze iets niet zeker weten. Bij creativiteit hoort het lef fouten te maken. Volwassen geworden, willen de meeste van ons juist iedere fout voorkomen. Waarom zo braaf? Hoe komt dit? De kern, volgens Robinson: "We get educated out of creativity".

Zie: Ken Robinsons toespraak "Do schools kill creativity?"

19. Weekcitaat - Wat een enkel individu kan

"You never change things by fighting the existing reality. To change something, build a new model that makes the existing model obsolete."

Richard Buckminster Fuller, architect, uitvinder, auteur (1895 - 1983)

R.B. Fuller kan met recht een onconventioneel denker genoemd worden. Weggestuurd van Harvard wegens onaangepast gedrag, had hij enige jaren een carriere van 12 ambachten 13 ongelukken. Toen ook nog zijn dochtertje overleed, besloot hij zijn leven over een andere boeg te gooien: hij stelde zich tot doel te ontdekken wat een enkel individu kan bijdragen aan de wereld, los van logge instituties en overheden. Vele boeken, uitvindingen en ontwerpen, vooral in de duurzaamheidshoek, later moest hij concluderen: "Ik ben geen zelfstandig naamwoord, maar een werkwoord."

18. Weekcitaat - De stem van de meester

"Jongen, jij kan toch beter?"

Ronald Plasterk, Minister van OCenW

In een debat in NRC met onderwijssocioloog Jaap Dronkers, auteur van Ruggengraat van ongelijkheid, stelde Plasterk dat de vitale rol van de leraar in de ontwikkeling van een kind onderbelicht bleef in diens boek. Plasterk hoort zijn beste docenten nog steeds spreken: "De stem van meneer Maassen of juf Van der Hout blijf je je hele leven horen op momenten dat je je er gemakkelijk van af probeert te maken: 'Jongen, jij kan toch beter.´ Zie voor een betoog over het belang van de leraar en zijn of haar pedagogisch leiderschap, ook dit artikel op onze forumpagina:

Hulde aan de ongelofelijke juf A

17. Weekcitaat - Positive learning

"De neiging tot specialisatie en de neiging gedemotiveerd te raken door het leren van onnuttige zaken is evolutionair bepaald."

Dr. Rob Martens, bijzonder hoogleraar multimediale educatie

Als specialisatie kenmerkend is voor de menselijke soort, dan is het standaardcurriculum waarin iedereen hetzelfde moet leren en goed moet presteren op alle gebieden, onzinnig. In plaats van een onderwijs dat geent is op memorisatie en dat leerlingen passief maakt, ziet Martens hoe multimedia individuele leerpaden kan stimuleren. ICT wordt in onderwijs vaak gebruikt als controle- en afrekeninstrument, maar hij wil het inzetten voor dat waar de mens van nature goed in is: spelend leren. Lees verder in Rob Martens oratie over positive learning.

16. Weekcitaat - De school als opvoeder

"Niemand is meer bezig met de fundamentele vraag: waarom moeten kinderen naar school?"

Rob Knoppert, ex-natuurkundeleraar, ex-NRC-columnist, auteur van Edutopia

Als 15-jarige vond Rob Knoppert het niet leuk op school: wat deed hij daar? Op die vraag moet volgens hem de school gedegen antwoorden hebben. Goed onderwijs sluit aan bij de natuurlijke ontwikkeling die jonge mensen doormaken naar volwassenheid. Dat betekent dat persoonlijke ontwikkeling en een voorbereiding op hun rol in de samenleving centraal staan. Daarvoor is nu weinig ruimte, omdat de school dan expliciet de rol van opvoeder moet durven aannemen. En daarmee een waardensysteem. In NIVOZ-termen: op zoek naar de zin in school! Bron: NRC Handelsblad, 14-10-07

15. Weekcitaat - Echoput internet

14. Weekcitaat - Uit het ongerijmde

"De vlag van de schoolcoordinator, of: Hoe intentie de werkelijkheid kan veranderen."

Professor dr. Luc Stevens

De coordinator van een vmbo-afdeling krijgt bij de opening van een nieuw gebouw de taak de vlag te hijsen. Hij heeft weinig vertrouwen in de onderwijsconcepten die het schoolbestuur wil gaan hanteren. Al hijsend, ontstaat er een weerstand in het touw en de vlag blijft steken op halfstok. Als de man kracht zet, breekt tenslotte het touw. De onuitgesproken onvrede van de coordinator wordt terplekke van een beeld voorzien: het wordt niks en ik wil ook dat het niks wordt. Of hoe voorstellingen werkelijkheid kunnen worden.

13. Weekcitaat - Inspiratie en educatie

"Onderwijs is niet het vullen van een vat, maar het doen ontbranden van een vuur"

William B. Yeats, Ierse dichter (1865-1939)

Ten dienste van de kunstenaarscarrière van Williams vader verhuisde het gezin Yeats vaak, met als gevolg dat William een aantal scholen bezocht en thuisonderwijs kreeg. Zijn eerste school beoordeelde hem als een matige leerling en noemde zijn spelling ronduit beroerd. Toch werd William B. Yeats een groot taalkunstenaar, geïnspireerd door de schilders en schrijvers in vaders atelier. Het citaat, toegeschreven aan Yeats, is een oude wijsheid. De filosoof Plutarchus (45-125) sprak al: "De geest is geen vat dat gevuld moet worden, maar een vuur dat ontstoken moet worden."

12. Weekcitaat - De alwetende docent?

"De mate waarin we onzekerheid vermijden, beinvloedt de verwachtingen over hoe een docent zich behoort te gedragen."

Professor Geert Hofstede, organisatiepsycholoog

Studenten uit landen met een sterke onzekerheidsvermijding verwachten van hun docenten dat zij deskundig zijn en alle antwoorden weten. Meningsverschillen over intellectuele vragen worden al gauw gevoeld als gebrek aan persoonlijke loyaliteit. Studenten uit landen met een zwakke onzekerheidsvermijding accepteren een docent die zegt: "Ik weet het niet". Intellectuele meningsverschillen vindt men in deze culturen juist stimulerend. Bron: G. Hofstede en G.J. Hofstede, Allemaal andersdenkenden 2005

11. Weekcitaat - Kennis delen

"I not only use all the brains I have, but all I can borrow."

Woodrow Wilson, Amerikaanse president 1913-1921

Met elkaar weten we zo veel meer. Dat constateerde Woodrow Wilson, een vroege voorstander van het mondiaal delen van kennis en expertise, een eeuw geleden al. De unieke ervaringen van elk individu en de volstrekt eigen kristallisatie hiervan in ons denken, doen en laten, in ons wezen, maken dat we elkaar veel te bieden hebben. Verrijkt door de inbreng van mensen in je omgeving, krijgt leren diepgang en wordt het een betekenisvol spel van interactie, dialoog en dynamiek. Can I pick your brain?

10. Weekcitaat - Deschooling Society

"Leren is iets anders dan naar school gaan."

Ivan Illich, filosoof en publicist

In de filosofie van Illich staat de ontplooiing van het individu centraal. Over onderwijs heeft de filosoof uitgebreid geschreven. Onder andere het volgende, in het boek Deschooling Society (1970): Veel leerlingen weten intuitief wat de school met hen doet. Zij worden geschoold om proces en inhoud met elkaar te verwisselen. (...) Bevordering wordt verwisseld met ontwikkeling, een diploma met competentie en spreekvaardigheid met het vermogen iets nieuws te zeggen. Zo wordt de leerling ‘geschoold' om les krijgen en leren met elkaar te verwisselen. Bron: Ode, juni 2007

8. Weekcitaat - Willem-van-Hanegem-effect

"Het staat buiten kijf dat competenties net zo goed belangrijk zijn als kennis"

Onderwijsminister Ronald Plasterk

‘Het nieuwe leren is hier en daar erg ver doorgeschoten, maar we moeten ook niet terug naar de jaren vijftig', stelde Plasterk begin mei in een discussie met leerlingen en studenten. Plasterk nam de acht postzakken met klachten die hij van de samenwerkende studentenorganisaties kreeg serieus. Toch relativeerde hij ook: ‘Bij mijn zoons van 15 en 16 jaar kun je niet meer aankomen met 45 minuten aan een stuk door praten.' Volgens Plasterk ligt de sleutel bij de docent: ‘Het prikkelen van de student is toch vooral een taak van de docent. Een leraar moet iemand zijn voor wie je je best wilt doen. Zeg maar het Willem-van-Hanegem-effect.' Bron: De Volkskrant, 8 mei 2007

7. Weekcitaat - kind en ouder 

"Je kinderen leren je het ouderschap."

Prof. dr. Luc Stevens  

Het zijn je kinderen die van jou een ouder maken en die je het ouderschap leren. Want: waar haal je die kennis anders vandaan? Het begint met een kind dat zegt: ‘ik wil' en ‘ik doe niet'. Kinderen willen hun eigen ontwikkeling doormaken. Ze verlangen daarvoor ruimte en respect. En vragen om ondersteuning, wanneer ze dat nodig hebben. Het is een balansoefening, waarbij je als ouder leert vertrouwen op je kinderen en de paden die ze gaan in hun ontwikkeling. Ingrijpen in het ontwikkelingsproces doe je niet gemakkelijk: leren doet namelijk ieder mens zelf.

6. Weekcitaat - Persoonlijke bekwaamheid

"De kenniseconomie vraagt meer naar kennis die de vorm aanneemt van een persoonlijke bekwaamheid."

Prof. dr. Joseph Kessels (2005)  

Een flexibele professional leert voortdurend en blijft zo economisch aantrekkelijk, stelt de Twentse hoogleraar Joseph Kessels. Het gaat daarbij niet alleen om het bijhouden van materiedeskundigheid, maar vooral ook om een accuraat zelfbesef, want op het snijpunt van passie en talent komt hij of zij tot bloei. 'Het is alleen mogelijk om een bijzondere bijdrage te leveren op een domein waarvoor een sterke authentieke belangstelling en motivatie bestaat.' Kessels pleit daarom voor een competentiegericht curriculum waarin elk individu kennis als een set persoonlijke bekwaamheden verwerft.

5. Weekcitaat - Leren in vitale ruimte

"Wie verwacht dat het leerproces eenzijdig gebaseerd kan worden op de eigenheid van de leerling, verliest uit het oog dat voor vitale ruimte zowel inzet als afstemming nodig is."

Eelke Wielinga (2005)  

Onderzoeker Eelke Wielinga ziet netwerken van mensen niet wezenlijk anders functioneren dan de cellen in een levend organisme. ‘Een gezond netwerk genereert energie. Dit nodigt uit tot meer inzet en afstemming waardoor de meerwaarde van het netwerk toeneemt.' Dat werkt ook zo in de vitale ruimte van interactie op school. De eigenheid van het kind als basis nemen voor goed onderwijs betekent dus allerminst dat de rol van de leraar kleiner wordt: ‘De leraar is schepper van een biotoop waarin leerlingen nieuwsgierig kunnen zijn en willen spelen.'

4. Weekcitaat - Kwetsbaarheid koesteren

"Het leraarschap wordt gekenmerkt door kwetsbaarheid"

Professor. dr. Geert Kelchtermans (2005)  

‘De pedagogische relatie is er een tussen mensen en is daarom niet helemaal inzichtelijk, stuurbaar, voorspelbaar of instrumentaliseerbaar', stelt de Leuvense hoogleraar Geert Kelchtermans. Daarom kan de leerkracht zich nooit beroepen op een altijd geldige, onbetwistbare handelswijze. ‘In die zin wordt leraarschap gekenmerkt door kwetsbaarheid.' Die kwetsbaarheid ziet hij niet als negatief. ‘Een ethisch en dus kwetsbaar engagement vormt de voorwaarde om het "pedagogische" te laten plaatsvinden. Wanneer dit gebeurt ervaart de leerkracht dat hij of zij werkelijk verschil maakt.'

3. Weekcitaat - meer groene potloden

"Het rode potlood is een stuk gewoner in het onderwijs dan het groene potlood."

Professor. dr. Fred Korthagen, 2005

Fred Korthagen, hoogleraar aan het IVLOS in Utrecht, pleit voor een onderwijs waarbij we uitgaan van de kracht van mensen - hun kernkwaliteiten in plaats van hun tekortkomingen. Het rode potlood, waarmee fouten aangestreept worden, is veel gangbaarder dan het groene, om kwaliteit te onderstrepen. Dat is jammer, zegt Korthagen, ‘omdat leerlingen zich echt door de leraar gezien voelen in wij zij zijn als hun kwaliteiten benoemd worden. Maar het is vooral jammer omdat dat wat gesteund wordt, beter groeit.'

2. Weekcitaat - vanzelfsprekend leren

"Als het goed is zit de pret niet in de lesstof maar in het leren."

Midas Dekkers. De Larf. (2002)

‘Kinderen kennen het genot van een plotselinge doorbraak van een inzicht net zo goed als volwassenen', schrijft bioloog en publicist Midas Dekkers: ze begrijpen het lampje dat aanspringt boven het hoofd van een stripfiguur. Hij stelt dat leren voor hen net zo vanzelfsprekend is als vliegen voor een vogel. ‘Het is bijna onmogelijk een kind het leren te beletten. Maar geef je een kind kennis die het niet lust, dan is zijn veto even sterk als bij kool en spruitjes. Dit is geen vrijbrief voor een pretpakket, want je kunt ook pret beleven aan vragen waar je zelf niet op gekomen was.'

1. Weekcitaat - Op avontuur

"Er is iets misgegaan met het avontuur. Het avontuur is afgedaan als te riskant, zoals al het kinderlijke te riskant is."

Guus Kuijer, Het geminachte kind (1980)

Schrijver Guus Kuijer pleit voor het avontuur: kinderen zijn onwetend en daarom van nature nieuwsgierig, ondernemend. Omdat daar een oncontroleerbaarheid vanuit gaat, vinden veel volwassenen dat riskant en treden ze het kind tegemoet als de wetende. Gevolg: het onderwijs, een wetend instituut bij uitstek, wordt tot haar verbazing geconfronteerd met volslagen onverschillige kinderen. 'Leerkrachten zouden moeten leren het avontuur op te zoeken en inspecteurs zouden alleen mogen letten op het mensonterende verschijnsel verveling, dat voor kinderen dagelijkse kost is.'